ภาวะผู้นำในทีมงานจัดการตนเอง (Leadership in self - Managing Work Teams)
ผู้เขียน: รศ.ดร.สมศักดิ์ คงเที่ยง
ที่มาบทความ: ตีพิมพ์วิทยาจารย์ ปีที่ 118 ฉบับที่ 3 เดือนมกราคม 2562, หน้า 69-71.
------------------------------------
การบริหารจัดการศึกษาที่เน้นให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการนั้นจะเป็นการบริหารจัดการที่เน้นการทำงานเป็นองค์คณะบุคคล หรือ การทำงานเป็นทีมประสิทธิภาพของการทำงานเป็นทีมหรือทีมงานนั้นขึ้นอยู่กับคุณภาพของสมาชิกของทีมงานที่สำคัญ คือ ผู้นำกลุ่มจะต้องแสดงออกถึงภาวะผู้นำที่เชื่อต่อประสิทธิภาพของทีมงานด้วย ดังนั้นในการทำงานเป็นทีม หรือทีมงานจะต้องให้ความสำคัญกับภาวะผู้นำในทีมงานด้วย
ภาวะผู้นำในทีมงานจัดการตนเองนั้น เกิดจากสมาชิกในทีมงานหรือจากบุคคลภายนอกทีมงานก็ได้ หัวหน้าทีมหรือผู้นำทีมที่มาจากภายในทีมงาน เกิดจากการมอบหมายให้บุคคลในทีมงานหมุนเวียนกันมาเป็นผู้นำทีม หรือมอบหมายให้บุคคลใดบุคคลหนึ่งตามความจำเป็นในแต่ละช่วงเวลา
ผู้นำที่มาจากภายนอกทีมงาน อาจเป็นผู้นำแบบดั้งเดิม หรือผู้นำตามประเพณี หรือการมอบหมายที่เป็นทางการให้กับผู้ควบคุมงานระดับต้น ซึ่งจะแสดงออกถึงภาวะผู้นำในฐานะผู้ประสานงานหรือผู้อำนวยความสะดวก งานหลักของผู้นำทีมหรือผู้นำกลุ่มแบบนี้ คือ การจัดหาทรัพยากรเพื่อทีมงานและการติดต่อประสานงานกับทีมงานอื่น และจะคอยสั่งการให้ทีมงานปฏิบัติงานทีมงานที่มีคุณภาพ จะต้องมีผู้นำทีมที่ต้องแสดงบทบาทในการปรับปรุง และเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง และเชื่อมโยงกับบริบทหน่วยงานย่อยภายในองค์กรและบริบทภายนอก องค์กรที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ซึ่งทีมงานที่ดีจะต้องสามารถปรับปรุงปรับตัวได้อย่างเหมาะสมกับเงื่อนไขที่มีการเปลี่ยนแปลงไป ดังนั้นไม่ว่าผู้นำทีมจะมาจากภายในหรือภายนอกทีมงานต้องแสดงบทบาทดังกล่าวด้วย
ผู้นำทีมงานไม่ว่าจะมาจากภายนอกหรือภายในทีมงานจะต้องแสดงออกถึงภาวะผู้นำในทีมงานที่จะสนับสนุน การปฏิบัติงานของทีมงาน คือการสร้างสรรค์และจรรโลง ดังนั้น ผู้นำจะต้องพิจารณาและให้ความสำคัญกับเงื่อนไขที่จะช่วยให้การปฏิบัติงานของทีมมีคุณภาพ
1. ประสิทธิภาพและความพยายามสู่เป้าหมาย
หัวใจของประเด็นนี้อยู่ที่การประสานความพยายามทั้งภายในและภายนอก ภายนอกทีมงานเป็นภาระงานที่หนัก การกะว่าต้องประสานความพยายามของบุคคลในทีมงานของตนเองและความพยายามของทีมงานอื่นในหน่วยงานย่อย หรือในองค์กรในประสานงานต้องอาศัยการสร้างวิสัยทัศน์ร่วม หรือเป้าหมายร่วมหรืออื่น ๆ ที่มีลักษณะร่วมกัน
2. ทรัพยากรที่พอเพียง
ทีมงานมีความเชื่อมั่นในผู้นำของเขาว่าจะสามารถได้มา ซึ่งทรัพยากรที่พอเพียงสนับสนุนและนำสู่เป้าหมายของทีมงานได้
3. ความสามารถและทำให้เกิดการจูงใจในการปฏิบัติงาน
สมาชิกของทีมงานมีความต้องการความรู้ ทักษะความสามารถที่เหมาะสม และการจูงใจให้ทำงานร่วมกันได้เป็นอย่างดี ผู้นำต้องสามารถมีอิทธิพลต่อทีมงานการเพิ่มพูนประสิทธิผลและการปฏิบัติงานของกลุ่ม
4. ผลผลิตและบรรยากาศที่สนับสนุน
สมาชิกในทีมงานต้องมีความสามัคคี เชื่อใจซึ่งกันและกันในระดับสูง ลักษณะเช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของบรรยากาศแห่งความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลของทีมงาน ผู้นำทีมงานต้องสนับสนุนบรรยากาศความเป็นกันเอง โดยกระทำเป็นแบบอย่างสนับสนุนความสัมพันธ์ ส่งเสริมความเชื่อร่วมเกี่ยวกับประสิทธิภาพของทีมงาน และความสามารถร่วมของกลุ่ม
5. ความผูกพันต่อการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องและการปรับตัวในความเป็นจริง
ทีมงานที่ดีจะสามารถปรับปรุงและปรับตัวได้อย่างเหมาะสมกับเงื่อนไขที่มีการเปลี่ยนแปลงไป ซึ่งผู้นำทั้งจากภายในและภายนอกทีมงานต้องแสดงบทบาทในการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง เชื่อมโยงกับบริบทหน่วยงานย่อย และบริบทภายนอกองค์กรที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
ภาวะผู้นำในทีมงานจัดการตนเอง ดังที่กล่าวมานี้เป็นสิ่งที่ช่วยสนับสนุนให้สมาชิกทีมงานที่มีภาวะผู้นำในตนเอง ลักษณะสำคัญของภาวะผู้นำแบบนี้จะปรากฏให้เห็นน้อย หรือไม่มีในผู้นำมีมาจากภายนอก ภาวะผู้นำในทีมงานจัดการตนเองจะเป็นการทดแทนภาวะผู้ตามสายการบังคับบัญชา ถึงแม้จะเป็นการช่วยประสานงานแก่สมาชิกของทีมงาน จะทำงานได้อย่างดีเยี่ยมเมื่อได้รับการสนับสนุนจากผู้นำที่มีลักษณะพิเศษเสริมพิเศษจากภายในและภายนอกทีมงาน
------------------------------------------------
